I/-GIỚI THIỆU:
Hơn 4.000 năm dựng nước và giữ nước của dân tộc – VIỆT NAM – cha ông ta đã đổ biết bao xương máu để bảo vệ non sông và gìn giữ nền văn hoá truyền thống một cách độc lập. Bên cạnh cuộc đấu tranh lịch sử để tồn tại, “CÁI ĐẸP” vẫn luôn được tổ tiên ta thể hiện qua từng thời kỳ, thông qua các di chỉ khảo cổ và những di sản văn hoá.
Trong giai đoạn mở cõi về phương Nam, những địa danh như Đồng Nai, Bến Nghé, Bình Dương, Sài Gòn, Gia Định, v.v… vẫn còn lưu dấu chân của các thế hệ đi trước. GIA ĐỊNH không chỉ nổi tiếng với những chiến công, anh hùng và cảnh sắc, mà còn là một trung tâm đào tạo nhiều thế hệ học sinh – sinh viên suốt 95 năm qua.
Nằm bên cạnh Lăng Ông Bà Chiểu, TRƯỜNG MỸ THUẬT GIA ĐỊNH – ĐẠI HỌC MỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH được thành lập năm 1913 và hoạt động liên tục cho đến nay – địa chỉ hiện tại là số 5, đường Phan Đăng Lưu, quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh.
II/-95 NĂM ĐÀO TẠO:
Chúng tôi xin giới thiệu khái quát chặng đường 95 năm của TRƯỜNG MỸ THUẬT GIA ĐỊNH – ĐẠI HỌC MỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH.
1. Thành lập:
TRƯỜNG MỸ THUẬT GIA ĐỊNH – ĐẠI HỌC MỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH được thành lập năm 1913 bởi ông L’HELGOUACHE và ông GARNIER. Ông ANDRÉ JOYEUX, một kiến trúc sư xây dựng dân dụng, là người điều hành nhà trường. Khoá học đầu tiên khai giảng vào ngày 14 tháng 10 năm 1913 với 15 học viên (ngày này cũng được đề nghị làm ngày truyền thống hằng năm của trường).
2. Tên trường qua các thời kỳ:
1913 – 1935: Trường mang tên TRƯỜNG VẼ (L’école de Dessin)
1935 – 1940: Trường mang tên TRƯỜNG MỸ THUẬT (L’école d’Arts)
1940 – 1961: Trường mang tên TRƯỜNG THỰC HÀNH MỸ THUẬT GIA ĐỊNH (L’école des Arts Appliqués de Gia Định)
1961 – 1971: Trường mang tên TRUNG HỌC TRANG TRÍ MỸ THUẬT GIA ĐỊNH (theo Nghị định số 206-GD/HV/ND ngày 21/02/1961)
1971 – 1975: Trường mang tên TRƯỜNG QUỐC TẾ TRANG TRÍ MỸ THUẬT GIA ĐỊNH (theo Nghị định số 694-ND/QVK/VH ngày 01/07/1970)
Năm 1945, cả nước bước vào cuộc kháng chiến nên nhà trường tạm ngưng hoạt động trong một năm.
Cũng trong năm này, đất nước bị chia cắt làm hai miền. Tháng 10-1954, một số hoạ sĩ yêu nghề đã tổ chức hội nghị bàn về chương trình đào tạo mỹ thuật tại Gia Định, đề xuất thành lập Trường Cao đẳng Mỹ thuật có cơ sở đặt cạnh Trường Thực hành Mỹ thuật Gia Định.
1954 – 1971: Trường mang tên TRƯỜNG CAO ĐẲNG MỸ THUẬT SÀI GÒN (theo Nghị định số 1192-GD ngày 31/12/1954)
1971 – 1975: Trường mang tên TRƯỜNG CAO ĐẲNG MỸ THUẬT QUỐC TẾ SÀI GÒN (theo Nghị định số 273-QVK/VHND ngày 03/08/1971)
Hai trường hoạt động song song theo các bậc đào tạo, có mối quan hệ mật thiết do vị trí gần nhau và phần lớn sinh viên Cao đẳng Mỹ thuật Sài Gòn xuất thân từ Trường Trang trí Mỹ thuật Gia Định.
Sau ngày 30/04/1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất, hai trường được tiếp quản và hợp nhất. Ngày 26/06/1975, Bộ Văn hoá – Thông tin của Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hoà Miền Nam Việt Nam quyết định bổ nhiệm Ban Giám hiệu. Ngày 08/11/1975, trường tiếp tục mở khoá mới và đào tạo song song hai bậc học.
1975 – 1981: Trường mang tên TRƯỜNG CAO ĐẲNG MỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH (theo Quyết định số 707 BVH/QĐ ngày 12/11/1976)
1981 – 2003: Trường mang tên ĐẠI HỌC MỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH (theo Quyết định số 175-CT ngày 29/09/1981)
Năm 1993, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 1942/QĐ-SDH ngày 16/09/1993, cho phép Trường Đại học Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh đào tạo trình độ cao học.
Trong suốt 95 năm qua, từ tên gọi “Trường Mỹ thuật Gia Định” đến “Đại học Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh”, biết bao thế hệ học sinh – sinh viên đã trở thành hoạ sĩ, nhà điêu khắc, nhà trang trí, góp phần làm rạng danh mỹ thuật Việt Nam. Đặc biệt, nhiều thế hệ cựu học sinh – sinh viên đã quay về giảng dạy, tạo nên những cuộc hội ngộ chan chứa tình cảm “thầy của thầy – trò của trò”, đậm đà nghĩa tình đồng môn.
III. DANH SÁCH HIỆU TRƯỞNG VÀ GIÁM ĐỐC NHÀ TRƯỜNG:
* Những người sáng lập:
– Ông L’HELGOUACHE
– Ông GARNIER
* Các hiệu trưởng:
1913 – 1921: Ông ANDRÉ JOYEUX
1922 – 1924: Ông GASTON HUỲNH ĐÌNH TỬU
1925 – 1935: Ông JEAN GEORGE BESSON
1936 – 1939: Ông CLAUDE LEMAIRE
1940 – 1944: Ông STEPHANE BRECQ
1946 – 1948: Ông ROBERT BÂTÉ
1949 – 1965: Ông LƯU ĐÌNH KHẢI
1965 – 1972: Ông ĐỖ ĐÌNH HIỆP
1972 – 30/04/1975: Ông TRƯƠNG VĂN Ý
– TRƯỜNG CAO ĐẲNG MỸ THUẬT SÀI GÒN:
1954 – 1966: Ông LÊ VĂN ĐỆ
1966 – 1967: Ông NGUYỄN VĂN LONG
1968 – 1970: Ông LƯU ĐÌNH KHẢI
6 tháng cuối năm 1970: Ông NGUYỄN VĂN ANH
6 tháng đầu năm 1971: Ông NGUYỄN VĂN QUẾ
1971 – 1973: Ông LÊ YÊN
1973 – 1975: Ông BÙI VĂN KÍNH
– TRƯỜNG CAO ĐẲNG – ĐẠI HỌC MỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH:
1975 – 1991: GS. NGUYỄN PHƯỚC SANH
1991 – 2004: NGUYỄN HOÀNG – Nhà giáo ưu tú
2004 đến nay: Ông NGUYỄN HUY LONG
Danh sách này chưa thể đầy đủ do tư liệu còn hạn chế, nhưng tất cả học sinh – sinh viên luôn ghi nhớ công ơn những người thầy đã dìu dắt, giáo dục mình.
Con đường nghệ thuật đòi hỏi năng khiếu, đam mê, sáng tạo và cả sự kiên trì. Dù các cựu học sinh Trường Mỹ thuật Gia Định tiếp tục theo đuổi nghề hay rẽ sang hướng khác, họ vẫn luôn bày tỏ lòng tri ân với thầy cô và bạn học, mãi ghi nhớ quãng thời gian sống dưới mái trường đầy sắc màu.
Một số cựu học sinh Trường Mỹ thuật Gia Định đã để lại nhiều tác phẩm giá trị, và một số đã vinh dự nhận các danh hiệu cao quý như:
Nghệ sĩ Nhân dân: Ông LƯƠNG ĐÔNG
Nghệ sĩ Nhân dân: Ông PHAN PHAN – PHAN ĐẮC TRƯỜNG
Nhà giáo Ưu tú: Ông UYÊN HUY – HUỲNH VĂN MƯỜI
Nghệ sĩ Ưu tú: Ông LÊ TRƯỜNG TIỂU
IV/-LỜI CHÀO TẠM BIỆT:
Dòng thời gian vẫn trôi và cuộc sống hoà mình cùng thời đại, nhưng các thế hệ học sinh Trường Mỹ thuật luôn nhớ về ngôi trường xưa với kỷ niệm những ngày đầu cầm bút vẽ, nhớ về những vần thơ:
“Nhà Bè nước chảy chia hai
Ai về Gia Định, Đồng Nai thì về…
Về Gia Định ai mà không nhớ
Bên Lăng Ông xưa có Trường Mỹ thuật
Cuộc đời đẹp, đất nước xinh tươi
Bàn tay nghệ sĩ làm giàu cho quê hương…”
